Koperwerk en Kunst uit de dikkers-fabriek
Wie het over de Smelterij heeft, kan niet om de smeltovens van Gerhard Dikkers (1853-1917) heen. ‘Koppergetjaan’, wordt hij genoemd. En dat is niet voor niks. Koper is z’n lust en z’n leven, én het hoofdbestanddeel voor de kranen en afsluiters van het bedrijf.
Gerhard Dikkers gaat in 1872 aan de slag bij machinefabriek Stork. Hij krijgt de leiding over het kopergietwerk voor de kranen en afsluiters van de Stork-stoommachines en -ketels. Appendage, heet dat officieel. Ook privé raakt Dikkers nauw verbonden met Stork. Hij trouwt met Alida Philippina, dochter van oprichter Charles Theodoor Stork.
Magazijn in Amsterdam
De specialistische koperafdeling krijgt het zo druk dat Dikkers in 1879 voor zichzelf begint. Het bedrijfje maakt eerst nog gebruik van de bovengalerij van de Stork-draaierij en verhuist al snel met de smeltovens naar een nieuw onderkomen aan de Haaksbergerstraat (nu Industriestraat). Het gaat goed met G. Dikkers & Co. De fabriek van appendages voor machines en stoomketels produceert niet alleen voor Stork, maar ook voor de industrie in heel Nederland en daarbuiten. Er worden magazijnen geopend in Amsterdam en Rotterdam. Het aantal werknemers in Hengelo groeit al snel naar 300.
Kunstatelier
‘Koppergetjaan’ is een ware liefhebber van ambachtelijk koperwerk met een scherp oog voor detail. Reden om een kunstatelier te starten boven de kantoren. In 1904 komt hier ontwerpster Johanna van Eybergen te werken. Ze krijgt een select groepje koperslagers en -drijvers toegewezen. Haar art-nouveau sierwerk van koper en messing is van hoog niveau. Het is te zien op exposities in het land en doet de harten van kunstliefhebbers smelten. Het zijn bloemen en dieren, met name gevleugelde insecten, vlinders en vissen die terugkomen op de vaasjes en sierschalen.
Triton scheepshoorn
Het atelier stopt er in 1909 mee, omdat ondernemer Dikkers de kunstactiviteiten te duur vindt worden. Met het bedrijf gaat het daarna uitstekend. Het maakt naast afsluiters en kranen ook signaalhoorns voor schepen en treinen onder de merknaam Triton. Na een verwoestend bombardement op de kantoren in 1943 krabbelt de fabriek snel weer op. Op het hoogtepunt telt Dikkers ruim 1.700 personeelsleden in Hengelo, Zutphen, Vilvoorde (België) en Toronto (Canada).
Drents Museum
Maar de stijgende productiekosten nekken het bedrijf. Op 6 mei 1981, twee jaar na het honderdjarig jubileum, gaat de trots van ‘Koppergetjaan’ failliet. Wie nog op zoek is naar een vleugje Dikkers, kan de koperkunst van Johanna van Eybergen bewonderen in het Drents Museum. Of je bestelt op Marktplaats een Triton-scheepshoorn van roodkoper en brons. Allemaal herinneringen aan de smelterij van ‘Koppergetjaan’.