Historisch verhaal: Vereenigingsgebouw van oud naar nieuw

Nuttige bezigheden en gepaste ontspanning: Het Vereenigingsgebouw. Naast de woonwijk Tuindorp ’t Lansink is het Vereenigingsgebouw het meest fraaie stukje tastbare erfgoed van Stork. Het monumentale pand dat al meer dan 100 jaar vlak naast de voormalige machinefabriek staat, heeft een rijke historie. Het leegstaande Vereenigingsgebouw wordt op dit moment getransformeerd tot hotel-restaurant met congres- en vergaderruimtes.

saamhorigheidsgevoel

Eind 19e eeuw kregen de sociaal-maatschappelijke instellingen die door Stork waren geïnitieerd steeds meer vorm. Na verloop van tijd zette Stork zich ook in om het personeel in persoonlijke zin te (laten) ontwikkelen en op een verantwoorde manier te ontspannen. Daarnaast werd ook aan saamhorigheidsgevoel en een nauwe band tussen personeel en de leiding van de fabriek gehecht. In 1895 kreeg deze ideeën onderdak: vlakbij de fabriek zou het statige Vereenigingsgebouw verrijzen. Het kasteelachtige gebouw zou net als het latere Tuindorp ’t Lansink uitgroeien tot symbool van Storks sociaal-culturele bedrijfspolitiek.

Beursgebouw

Al in 1869 gebruikte Stork het Beursgebouw voor ontspanningsdoeleinden voor het personeel. Maar de komst van een volwaardig Vereenigingsgebouw werd enkele dagen na de viering van het 25-jarig jubileum van de machinefabriek aangekondigd. Op 10 september 1893 maakte de toen al aardig op leeftijd zijnde C.T. Stork bekend dat er een Vereenigingsgebouw zou worden gebouwd.

Eclectische stijl

Naast een aantal voorwaarden maakte Stork ook bekend wat het gebouw in grote lijnen zou gaan bevatten. Er moesten in ieder geval een tekenzaal, een eetzaal, vergaderzaal, kookschool, bewaarschool, technische hobbyruimte, leeszaal/ bibliotheek, vergaderzaaltjes en ook een café met biljart en veranda komen. De tekenzaal en vergaderzaal moesten samen een grote zaal met toneel kunnen vormen waar ongeveer 800-1.000 personen konden zitten. Het statige pand in zogenaamde eclectische stijl werd ontworpen door Christiaan Posthumus Meyjes. Op 27 januari 1895 werd het gebouw feestelijk ingewijd.

culturele impuls

In het Vereenigingsgebouw gebeurde van alles en nog wat op het gebied van cultuur, ontspanning, educatie en sport, waardoor het vanaf de eerste jaren volledig aan de verwachtingen voldeed. En zelfs meer dan dat. Het clubhuis van Stork was blijkbaar ook een impuls voor het Stork-verenigingsleven. Een aantal nog steeds bestaande verenigingen zagen het levenslicht vlak nadat dit fraaie podium gestalte had gekregen. Zo werd gymnastiekvereniging Hercules op 2 december 1895 opgericht, en muziekvereniging Armonia op 15 juli 1896.

Wilhelminaschool

Het Vereenigingsgebouw zou ook de kraamkamer worden van instellingen die later op eigen benen groter zouden groeien. Een van de belangrijkste bewoners van het pand was de Teekenzaal. Dit lokaal waar jongens fabrieksonderwijs kregen, werd later gepromoveerd naar het eigen onderkomen de Wilhelminaschool. De kleuters van de bewaarschool verhuisden op den duur naar Hotel ’t Lansink op het Tuindorp, terwijl de meiden van de kookschool hun kunsten voortaan gingen verfijnen op de C.T. Stork huishoudschool.

Wedstrijden en leesavonden

Twee activiteiten in het Vereenigingsgebouw die bijzondere vermelding verdienen, waren de tentoonstellingsmiddagen van de Arbeidswedstrijden en de Leesavonden. Naast alle ontelbare uitvoeringen, uitbundige feestavonden, boeiende voorstellingen en wat al niet meer, zijn deze bijeenkomsten misschien wel het meest memorabel.

Renovatie

Het Vereenigingsgebouw werd eind jaren dertig grondig gerenoveerd en heringericht, maar toen was de oorlog al bijna in zicht. Tijdens die oorlogsjaren werd het gebouw vanaf 10 mei 1940 in beslag genomen, waarna er een aantal weken Duitse troepen in werden gelegerd. De rest van de oorlogsjaren, toen het verenigingsleven sterk afnam, werd ‘Het Gebouw’ gebruikt als kantoorruimte voor Stork. De toneelzaal werd ingericht als centrale keuken.

sluiting

In de naoorlogse periode begon de belangstelling voor het Vereenigingsgebouw langzaam maar zeker af te nemen. Onder invloed van de sterk veranderende situatie bij Stork, de nieuwe tijdgeest en de verzelfstandiging van het verenigingsleven, begon het Vereenigingsgebouw van karakter en ook van naam te veranderen. In 1983 kreeg het Vereenigingsgebouw een facelift door de gehele inventaris te vernieuwen. Later werd in het kader van een nieuw imago de naam van het pand in1991 nog veranderd in ‘Het Wapen van Hengelo’, maar uiteindelijk werd het ooit zo succesvolle Vereenigingsgebouw op 18 april 2008 gesloten.